Onderwijs speelt zich af in tijdelijke gemeenschappen die deel uitmaken van de algemene, lokale gemeenschap. De grenzen tussen onderwijs en de omgeving staan steeds meer open, en dat is ook goed zo. De “school van de mens” hoort thuis in de “school van het leven”. Maar de “school van de mens” heeft nooit geleerd samen te werken met de “school van het leven”. Dat is het probleem. En dat betekent ook dat de spanningen die eruit voortkomen alleen kunnen worden benaderd via leerprocessen. Niet van de jonge mensen, maar van het onderwijs. Het zelfbeeld van onderwijs is statisch. Onderwijs als systeem heeft geen zelf differentiërend vermogen. Dat is een bron van spanning. De algemene samenleving veranderd. Wie niet meeverandert, komt in de problemen. Tot dusver heeft onderwijs gezocht naar oplossingen via “catastrofale leerprocessen”, d.w.z. leerprocessen die zich richten op oplossingen binnen een systeem dat de nagestreefde oplossingen logisch uitsluit. Onderwijs moet leren leren, in en met “school van het leven” als enig mogelijk kader voor betekenisverlening en zingeving m.b.t. leerprocessen.

Leerlingen moeten leren omgaan met duurzaamheidsuitdagingen, dat vergt de nodige kennis, vaardigheden en attitude. Leerkrachten en scholen moeten een actiegeoriënteerde leeromgeving hiertoe kunnen ontwerpen en uitvoeren. Als je dit niet doet, verzaak je aan de rol die het onderwijs ook heeft om kwalificatie en socialisatie én persoonsvorming en eigenlijk bereid je je leerlingen dan niet voor op enkele van de grootste uitdagingen waar we voor staan. Enkele van de vernoemde thema's in de lijst zijn hieraan gelinkt, het vergt gelijkaardige competenties, dus ik stel zeker voor om ze samen te behandelen. Kritisch leren denken, systeemdenken, toekomstdenken, strategisch denken, leren omgaan met eigen en andermans emoties, met controverses...zijn op dit moment zo belangrijk dat ze zelfs noodzakelijk zijn om de democratie goed te laten functioneren.